تبلیغات
معلم - کودکان استثنائی

معلم

پیش به سوی پیشرفت علم

كودكان استثنایی

همواره یكی از دلایلی كه ما نمی توانیم اطلاعات كاملاً‌ مربوط و جامعی در مورد كودكان و دانش آموزان استثنایی بدست بیاوریم اینست كه معمولاً وقتی با كودك استثنایی مواجه می شویم ذهن ما بخاطر انباشته شدن ، از غیر عادی بودن ذهنی یا جسمی كودك پیشداوری می كند و غالباً ویژگیهای خاصی كه كودكان استثنایی دارند ( نابینایی – ناشنوایی – عقب ماندگی و … ) مشخصه اصلی آنها می شود .
متاسفانه اكثر والدین از داشتن چنین فرزندانی احساس شرمندگی می كنند ودر قالب موارد سعی در مخفی كردن كودكشان در انظار عمومی دارند .

 

تعریف کودک استثنائی:
كودك استثنایی اول یك كودك است ( انسان است با همه خصوصیات و صفات یك انسان ) و بعد كودكی است با خصوصیات و تفاوتهای استثنایی نسبت به سایر كودكان . و همین ویژگیها و خصوصیات است كه معلمان و اولیا باید خودشان را با آن سازگار كنند .
در واقع بین تمام خصوصیات روانی و جسمانی و تمام استعدادهای مختلف هر فرد تفاوتهای مشهودی موجود است پس می توان گفت كه هر فرد نسبت به افراد دیگر استثنایی است و كلمه استثنایی بطور اعم و به معنای دقیق علمی خود نمی تواند فقط به گروههای خاصی از افراد جامعه اطلاق شود .
بنابراین آنچه كه ما اصطلاحاً « كودك استثنایی » می گوئیم بدین معناست كه كودك از نظر هوشی و جسمی و روانی و اجتماعی بمیزان قابل توجهی نسبت به دیگر همسالان خود متفاوت می باشد و نمی تواند بنحو مطلوب حداكثر استفاده از برنامه های آموزش و پرورش عادی ببرد .
در اینگونه كودكان واكنشها ، ویژگیهای خاص دارد بدلیل اینكه كودک رشد فكری كامل ندارد و بدلیل اینكه نمی تواند بر رفتارهای خود كنترل داشته باشد و یا اگر عمل خلافی از او سر زد احساس گناه و تقصیر كند ، چون از نظر شخصیتی نارس و نابالغ است ، ناگزیر نیازمند به توجه خاص و آموزش و خدمات فوق العاده ای است .
عنوان كودكان استثنایی در مكاتب امریكا و انگلستان فرق می كند . در امریكا به تمام كودكانی كه بنحوی با كودكان طبیعی و همسن خود از نظر فكری ، جسمی ، عاطفی . عقلانی ، رفتاری و … فرق داشته باشد استثنایی گفته می شود و مسلماً با قبول این تعریف یك كودك نابغه ، نابینا ، ناشنوا و عقب مانده ذهنی همه استثنایی هستند .
در انگلستان لغت استثنایی را محدود به تیزهوشی می كنند و سایر كودكانی را كه به عللی تحت حجامت و آموزش خاص هستند كودكان ویژه ( Special childern ) می گویند .
بطور كلی این كودكان را باید از سه نظر مورد مطالعه قرار داد :
• آنهایی كه از بدو تولد به علت ناراحتیهای ارثی و اختلالات مادرزادی بیماری مشخصی دارند مانند منگولها ،‌ هیدروسفالی و …
• كسانی كه از ابتدا با وسایل تشخیصی می توان به بیماری آنها پی برد . مانند : اختلالات غدد مترشحه داخلی ، دررفتگی مادرزادی لگن و …
• افرادی كه نقص عضو و بیماری آنها در طول رشد مشخص می شود .
مانند : فج مغزی ، غقب ماندگی ذهنی ، ضایعات و آسیبهای مغزی مختصر كه باعث اختلال در خواندن ، نوشتن و …. كودك می شود .
نكته مهمی كه در مورد آموزش كودكان استثنایی باید خاطر نشان شود این است كه پیروزی و موفقیت بیمار فقط به میزان معلولیت بستگی ندارد بلكه میزان توانائیهای بیمار در به حركت درآوردن اعضای سالم برای جبران قسمتهای معلول ، میزان فعالیت و پشتكار خودشان ، محیط خانواده و كاردانی مربیان نیز در این امر دخالت دارد .

طبقه بندی كودكان و نوجوانان استثنایی

كلی ترین طبقه بندی ، كه مورد قبول اكثریت متخصصان می باشد عبارت است از تقسیم این افراد به سه دسته بزرگ :
1. كودكان و نوجوانان كه به علت اختلافات هوشی و فعالیتهای ذهنی از كودكان عادی متمایزند . در این دسته كودكان و نوجوانان عقب مانده ذهنی و افراد تیز هوش قرار دارند .
2. كودكان و نوجوانانی كه به علت اختلالات و ضایعات مغزی یا اختلالات عملی مبتلا به اختلالات رفتاری هستند . در این دسته كودكان و نوجوانان ناسازگار یا دشوار قرار دارند .
3. كودكان و نوجوانان مبتلا به اختلالات و نقایص حسی و حركتی و اختلالات عملی رشد ، در این دسته نابینایان و همچنین مبتلایان به اختلالات تكلمی ، اختلالات كنترل استنكترها و ناتوانیهای حركتی قرار دارند .
× گروه اول ، بعضی از افراد مبتلا به نارسائی رشد قوای ذهنی و كمبود فعالیتهای ذهنی هستند لذا نمی توانند در شرایط عادی با محیط خانوادگی ، تحصیلی ، اجتماعی ، شغلی سازش نمایند و عده ای بر عكس به علت داشتن هوش سرشار و فعالیتهای ذهنی عالی توسط افراد عادی درك نمی شوند و در نتیجه مسائل و مشكلاتی در سازش آنها با محیط پیش می آید .
× دسته دوم را افرادی تشكیل می دهند كه دچار اختلالات شخصیتی ، آشفتگیهای عاطفی و اخلاقی هستند و به همین علت قادر به سازگاری با محیط خود نیستند . در این دسته فعالیتهای ذهنی در حد طبیعی یا حتی ممكن است بیشتر از حد طبیعی باشد .
× گروه سوم افرادی هستند كه به علت اختلالات و نقایص حسی و حركتی یا اختلالات عملی رشد از سازگاری عادی با محیط محروم هستند .
در طبقه بندی فوق باید به شدت و اهمیت علائم و نوع اختلال رفتاری توجه كرد .

كودكان و نوجوانان عقب مانده ذهنی

مقدمه و تاریخچه

عقب ماندگی ذهنی یا به اصطلاح دیگر نارسایی رشد قوای ذهنی موضوع تازه و جدیدی نیست بلكه در هر دوره و زمان افرادی در اجتماع وجود داشته اند كه از نظر فعالیتهای ذهنی در حد طبیعی نبوده اند .
اجتماع برای مصلحت ، تعجب یا سالم سازی ، بعضی از این افراد را تحمل می كرد عده ای را محبوس می ساخت و دسته ای را به مرگ محكوم می نمود. پنیل كه به حق باید او را بنیانگذار روانپزشكی جدید نامید اولین كسی بود كه به دلجویی بیماران پرداخت و برای آنان برنامه های تفریح و گردش در نظر گرفت . او بیماران روانی را به 4 دسته تقسیم كرد :
1. ملانكولی یا مالیخولیا
2. مانی یا جنون شور و شوق
3. جنون
4. عقب ماندگی ذهنی
بعد از پنیل ، یك پزشك فرانسوی بنام ایتارد به تربیت كودكی وحشی پرداخت كه در جنگلهای «‌ آویرون » فرانسه پیدا شد . كودك عقب ماندگی بسیار عمیقی داشت ایتارد تربیت كودك را بعهده گرفت و كوششهای بسیطی در این زمینه مبذول داشت تا موفق به پیدایش راه جدیدی در نحوه آموزش و پرورش افراد عادی عقب مانده و حتی معلولین گردید .
همكار ایتارد بنام سگن بدنیال زحمات وی و به منظور شكوفا كردن این كودكان مؤسسه ای برای عقب ماندگان ذهنی ایجاد كرد و روش حواس حركتی را در آموزش كر و لالها به كار برد .
این پیشرفتها همچنان ادامه یافت تا اوائل قرن بیستم كه توجه به اصلاح نژاد بشر در دستور كار قرار گرفت و در امریكا به توصیه بخش اصلاح نژاد كمیته پژوهشی انجمن زاد و ولد امریكا ، نازا كردن عقب مانده ها به صورت قانون در آمد و بالاخره در قرن بیستم بود كه دانشمندان و پژوهشگران عقب ماندگیهایی كه به دلیل اختلالات متابولیكی ، نقصهای كروموزومی ، بیماریهای مادر در دوران بارداری و … ایجاد می شد را كشف كردند و راه را برای پژوهش و درمان این افراد هموار ساختند .
ترقیات روز افزون علوم پزشكی ، جراحی اعصاب و مغز و علوم ژنتیك علاوه بر علل عقب ماندگیها تدریجاً و تا اندازه ای باعث تخفیف و گاهی بهبودی نسبی و حتی پیشگیری از ابتلا به این ناراحتیهای وخیم شده است .
شرایط بهداشتی ، تغذیه كودكان ، پیدایش آنتی بیوتیكها و سایر داروها در درمان بیماریهای خاص كه شایعترین علل عقب ماندگیهاست از مرگ و میر این افراد به میزان قابل توجهی كاسته است .

هوش :

روانشناسان زیادی درباره هوش و آزمونهای آن كار كرده اند . هوش یك صفت فرضی و یك مفهوم انتزاعی است پس آنچه مورد مطالعه قرار می گیرد آثار هوش است نه خود هوش . هوش یك استعداد نیست بلكه مجموعه استعدادهاست.
حافظه ، دقت ، یادگیری و ادراك و … در آن اثر دارد و این وضعیت از فردی به فرد دیگر فرق می كند .
هر یك از روانشناسان با توجه به مكتب خاصی كه مورد قبولشان است در مورد هوش و عقب ماندگی ، نظراتی ارائه داده اند كه در اینجا مختصراً نگاهی به نظریه پیاژه می اندازیم .
پیاژه روان شناس سوئیسی تعریف هوش و عقب ماندگی را اینطور بیان می كند :
هوش نتیجه تأثیر دائمی و متقابل فرد با محیط است و اگر این رابطه متقابل به طور متعادل صورت گیرد موجب توانایی سازگاری با محیط و پیشرفت هوش می شود . كودك در مراحل مختلف رشد تصاویر ذهنی مختلفی دارد كه از تصاویر ساده شروع شده و به تصاویر پیچیده تری می رسد .
بنظر وی گذشتن از این مراحل یعنی از مراحل پائین و رسیدن به مراحل بالاتر بستگی به رشد هوش ، ساختمان عصبی و بدنی روابط اجتماعی و تجارب زندگی فرد دارد .
اهمیت و ارزش نظریه پیاژه در هوش این است كه پدیده های روانی و بخصوص هوش دارای الگوی مخصوص و از یك نظام كلی كه اساس آن تجارب اولیه و عكس العملهای كودك از بدو تولد حتی قبل از آنكه قادر به تكلم باشد شروع می شود .
این عكس العملهای حسی و حركتی هستند كه موجب می شوند كودك بتواند روابط محسوس عینی و عملی بین اشیاء و حوادث را بطور منظم یكی بعد از دیگری كشف كرده و پاسخهای عملی و درست به وضعیتهای مختلف می دهد . از همین جا پیاژه عقب مانده را افرادی از جامعه می داند كه در مراحل پائین رشد هوشی متوق می شوند و در آنها كششهای نهاد قوی و زیاد است .
بطور كلی معلوم می شود كه عقب ماندگان ذهنی افرادی از جامعه هستند كه از نظر فعالیتهای ذهنی نسبت به همسالان خود نارسائی داشته و در نتیجه از توانائی یادگیری ، همسازی با محیط ، بهره برداری از تجربیات ، درك مفاهیم قضاوت و استدلال صحیح به درجات مختلف محرومند و نارسایی فعالیتهای ذهنی آنها از بدو تولد یا مراحل اولیه كودكی وجود دارد در هر صورت هر عقب ماندگی و اختلال ذهنی یك مورد اختصاصی است و احتیاج به راه حل فردی دارد .

علل عقب ماندگی

عوامل متعددی وجود دارد كه باعث بروز عقب ماندگی می شود :
1. اختلالات زیادی كه علل اصلی آنها شناخته شده نیست ولی با عقب ماندگی همراهند ، عده ای از عفونتها ، مسمومیتها ، عوامل مكانیكی مانند ضربه ، عوامل كروموزومی ناشناخته ، اشعه ایكس و …
2. عقب ماندگی به علت اتفاقات دوران بارداری ، شكی نیست كه رشد جنین از بدو تشكیل تحت تاثیر شرایط بدنی و روانی مادر قرار می گیرد . بعلت رابطه بسیار نزدیك بین مادر و جنین باید گفته دكتر آرنولد گزل را پذیرت كه می گوید : « اهمیت حوادث دوران نسبتاً كوتاه بارداری از حوادث دوران زندگی كمتر نیست » . دكتر گزل به آثار عوامل ارث در رشد و تكامل هوش و شخصیت زیاد تأكید می كند و عقیده دارد كه كودكان همانطوری هستند كه بدنیا آمده اند . هر كودك با دیگر كودكان فرق دارد و لو اینكه در محیط یكنواخت زندگی كرده باشد وی بهیچ وجه اثر عوامل محیطی را انكار نمی كند .
در مرحله زندگی داخل رحمی بعلت رشد فوق العاده جنین ، سه چهار ماهه اول دوران بارداری اهمیت بسزایی و اكثراً اختلالات بدنی و نقایص عضوی در همین دوران از زندگی جنین بوجود آمده و به رشد خود ادامه می دهند .
عواملی كه در دوران بارداری بر روی جنین اثر دارند عبارتند از :
1. بیماریهای مادر :
سفلیس ، بیماری سرخجه ، توكسوپلاسنموریس و …
2. سن مادر و حالات روانی او :
تحقیقات نشان می دهد كه در كروموزوم خانمها از سی سالگی به بعد تغییراتی پیدا می شود كه ممكن است باعث زائیدن كودكان عقب مانده ذهنی بشود . بهترین سن ازدواج و زایمان طبق تحقیقات انجام شده بین 20 تا 28 سالگی گزارش شده . قبل از این دوران بعلت عدم رشد كافی اعضای تناسلی احتمال زایمانهای مشكل زیاد است و بعد از این سن نیز مخاطرات آوردن كودك عقب مانده بیشتر می شود .
ضمناً اثر ناراحتیهای روانی مادر غیر قابل انكار است . چون اكثر بیماریهای روانی باعث بی اشتهایی . اختلالات خواب و تغییرات بیوشیمی و هورمونی می شود مسلماً این تغییرات در جنین در حال رشد بی تأثیر نخواهد بود .
3. اثر اشعه ایكس :
تأثیر اشعه ایكس در جنین قطعی است واكثراً باعث اختلالاتی از قبیل عدم رشد جنین ،كمبود وزن ، عدم رشد مغز ، میكروسفالی ،‌هیدرو سفالی ، نارسائیهای هوشی و بالاخره نقایص بدنی می شود . اگر اشعه ایكس به مدت طولانی و درمانهای اولیه بارداری به بدن و مخصوصاً به شكم و ناحیه لگن مادر تابیده شود خطر آن به مراتب بیشتر است. اثر اشعه ایكس در اواخر دوران بارداری یا نزدیك زایمان با روشهای صحیح آن به مدت خیلی كوتاه و یك یا دوبار خالی از خطر گزارش شده است .
4. اعتیادات ( الكل ) :
اعتیاد والدین بخصوص مادر به مشروبات الكلی موجب مسمومیت و بدین وسیله باعث نقص عقلی ضعف عمومی و ناهنجاریهای حسی و حركتی می شود . مطالعات نشان داده كه مستی در زمان لقاح بعلت آلوده بودن اسپرم یا اوول ممكن است باعث ناهنجاری جسمانی و عقلانی شود . امروزه به الكلیسم مادر اهمیت بیشتری می دهند ، زیرا الكل خون مادر ، در بدن جنین جریان یافته و باعث اختلالات بیوشیمیایی می شود .
5. دخانیات :
تحقیقات نشان داده است كه نیكوتین ماده ای سمی كه بر روی ارگانیزم مادر و در نتیجه جنین اثر نامطلوب دارد . حركات قلب جنین پس از كشیدن سیگار توسط مادر بعلت كم شدن اكسیژن خون جنین شدت یافته و باعث فشار روی قلب می شود . اگر كشیدن سیگار مرتباً‌ تكرار شود باعث بزرگی قلب جنین و اختلال در اعصاب تنظیم كننده جریان قلب می شود . این نكته مسلم است كه غالباً‌ خانمهای سیگاری تقریباً‌ همیشه بچه های خود را زودتر از مودعد بدنیا می آورند و عقب ماندگی در كودكانی كه زودتر از موعد به دنیا می آیند بیشتر است و هر چه كودك نارس تر باشد نارسایی هوشی شدیدتر خواهد شد . استفاده از دخانیات در دوران بارداری باعث كم شدن وزن نوزاد و حتی سقط جنین می شود . حتی مادرانی كه بعد از تولد كودكشان سیگار می كشند استنشاق دود سیگار استعداد ابتلا به سینه پهلود ، برونشیت و آسم را در كودكانشان بیشتر می كند .
6. داروهای شیمیایی :
مصرف هر داروی بیجا بخصوص در زمان بارداری و مخصوصاً در سه چهار ماهه اول خالی از خطر نیست بخصوص اگر این داروها در مدت زمان طولانی و به مقدار زیاد مصرف شود . داروهای خواب آور و مسكن به مقدار زیاد بعلت ایجاد وقفه تنفسی واختلال در جریان خون جنین و اختلالات عضوی شدید ایجاد می كنند و اكثراً كودكان ناقص الخلقه به دنیا می آیند . استعمال داروهای آرام بخش و ضد افسردگی و ضد صرع به مقدار زیاد و طولانی مدت خطرناك گزارش شده كه البته همانقدر كه به این خطرات اشاره شده به قطع ناگهانی و یا بدون مشورت پزشك اینگونه داروها به علت بوجود آمدن عوارض بعد نیز تأكید بسیار شده است . در كل مصرف دارو و یا عدم مصرف آن در زمان حاملگی حتماً با نظر پزشك متخصص باید صورت گیرد .
7. عامل ار هاش Rh
بغیر از گروههای خونی A . B . AB و O گروههای خونی دیگری وجود دارند . یكی از گروههای خونی وجود عامل ارهاش یا عدم آن است . از سالیان دراز متوجه شده بودند كه گاهی اوقات نوزاد بعضی از مادران در زایمانهای دوم و سوم دچار ناراحتی یرقان شده و بعلت همولیز گلبولهای قرمز خون و كم خونی شدید فوت می كنند .
انتقال عامل ارهاش یا عدم انتقال آن یك مسئله ارثی است و تجربه ثابت كرده است كه اگر پدر ارهاش مثبت و مادر ارهاش منفی داشته باشد در بارداری اول تعدادی از عامل ارهاش جنین كه از پدرش گرفته داخل خون مادر می شود و در خون مادر ماده ضد ارهاش را بعنوان آنتی كور می سازد و همین آنتی كور كه در زایمانهای بعدی باعث خراب شدن خون جنین شده و بیماریهای بوجود می آورد . معمولاً كودك مبتلا پس از بدنیا آمدن ضعیف است و اكثراً قبل از موعد به دنیا می آید . جفت بزرگتر و جثه نوزاد كوچكتر از طبیعی و اكثراً پف آلو و زرد رنگ است كه باید بلافاصله خونش تعویض و خون همگروه ارهاش منفی تزریق شود .
عقب ماندگی بعلت حوادث زایمانی و دوره بعد از زایمان
بدیهی است زایمانهای مشكل و بكار بردن وسایل مكانیكی در زایمانها تاثیرات نامطلوبی بر مغز جنین خواهد داشت . طرز قرار گرفتن جنین ، پیچش بند ناف به دور گردن ، اختلالات و نارسایی جفت در رساندن خون ممكن است باعث كم خونی مغز و خرابی سلولهای آن شود .
در زایمانهای قبل از موعد نارسایی رشد هوشی بیشتر دیده می شود زیرا هنوز سلسله اعصاب مركزی كودك رشد كافی ندارد و كودك بدلیل حساس بودن امكان ابتلا به بیماریهای عفونی را دارد .
از بیماریهای مهم كه احتمالاً بر اثرضربه های زایمانی اتفاق میافتد فلج مغزی است این بیماران اكثراً مبتلا به حملات صرع هستند واختلال تكلمی ، یادگیری، بینایی و حتی حركات غیرارادی و تكراری بدون هدف در این كودكان شایع است .
عواملی كه بعد از تولد اهمیت بیشتری دارند :
1 – بهداشت كودك : خصوصاً‌ در ماههای اول زندگی در رشد هوشی یا عقب ماندگی اهمیت فراوانی دارد . خوشبختانه اكثر بیماریهای عفونی رایج را با استفاده از واكسیناسیون می توان پیشگیری كرد .
2 – تغذیه :
كمبود مواد غذایی موجب كمبود رشد جسمانی و روانی و در نتیجه ناتوانی جسمی و عصبی می شود كه ممكن است نارسایی رشد هوشی تولید نماید . سوء تغذیه در دراز مدت اثرات قطعی بر روی بهره هوشی كودك به همراه خواهد داشت .
عقب ماندگی بعلت عوامل محیطی ، اجتماعی و فرهنگی
شكی نیست كه عوامل محیطی در ایجاد نارسایی رشد هوش سهمی بسزا دارد منتها اهمیتی كه برای این عوامل قائل هستند یكسان نیست .
عوامل قطعی مؤثر در رشد هوش :
1) فقر انگیزه های محیطی :
بدیهی است برای آنكه قوای ذهنی كودك به نحو احسن رشد كند احتیاج به محركات طبیعی دارد و هر قدر شرایط محیطی از نظر ایجاد محرك نامناسب تر باشد قوای ذهنی كودك رشد كمتری خواهد داشت . تقریباً همه بررسیها نشان داده اند كه رشد قوای ذهنی با شرایط محیطی ارتباط مستقیم دارد ، یعنی كودكان محیطهای نامساعد با كودكان همسال خود در محیطهای مساعد از لحاظ هوشی در درجات پایینتری قرار دارند .
2) كمبودهای عاطفی :
كودكانی كه از نظر پیوندهای عاطفی با مادر یا اطرافیان دچار فقر شدید بوده اند اكثراً‌ به اختلالات شخصیتی ، ناسازگاریهای اجتماعی و نارسائیهای هوش مبتلا شده اند . این اختلالات در خانواده هایی كه به عللی از هم پاشیده شده اند یا احیاناً روابط عاطفی والدین با كودك نامساعد بوده است زیاد دیده می شود . آثار سوء اختلافات خانوادگی گاهی یا اكثراً بیشتر از خانواده های از هم گسسته است زیرا نزاع و مشاجره یا عدم توافق والدین احساس حقارت و حس ناایمنی شدیدی در كودك تولید می كند .
3) مسائل بهداشتی و پزشكی :
همانطور كه بیماریهای مختلف ، حوادث و تصادفات در خانواده های بی بضاعت فراوان است عقب ماندگیهای ذهنی نیز بعلت محدودیتهای بهداشتی و پزشكی در این خانواده ها زیاد به چشم می خورد . از نظر آماری رابطه فقر و عقب ماندگی و همچنین عقب ماندگی و نواحی پر جمعیت ثابت شده است .

گروه بندی عقب ماندگی از نظر آموزشی ، تربیتی و درمانی

از نظر آموزشی به كودكی مانده گفته می شود كه بعلت استعداد محدود به روشهای خاص آموزشی آموزش درمانی نیاز داشته باشند . آموزش درمانی عبارت از مجموعه اصول آموزش روانشناسی و پزشكی است كه بتواند معلولین جسمانی یا ذهنی را تا حد امكان به عضو مفید جامعه تبدیل كند .
عقب مانده ها را از نظر درمانی ، تربیتی و آموزشی به دو گروه بزرگ تقسیم می كنیم :
الف – عقب مانده های ذهنی درمان نا پذیر یا افراد پناهگاهی
ب – عقب مانده های ذهنی درمان پذیر
این دسته به نوبه خود به دو دسته دیگر تقسیم می شوند :
1 – گروه آموزش پذیر
2– گروه تربیت پذیر

( به كودكانی كه از نظر آموزشی دیرآموز هستند عقب مانده ذهنی اطلاق نمی شود )

الف ) ‌عقب مانده های درمان ناپذیر :
عقب مانده های عمیق هوشی كه بیشتر به علل ارثی و مادرزادی مبتلا به ناهنجاریهای متعدد شده اند در این گروه قرار می گیرند . هوشبهر این افراد از 25 تجاوز نمی كند . اغلب این افراد علاوه بر نارسایی عمیق هوشی نارسایی حسی ، حركتی و نقایص عضوی نیز دارند . و چون خانواده ها قادر به نگهداری این نوع كودكان نیستند و بعلت پیشرفتهای پزشكی هم از مرگ و میر آنان كاسته شده لذا در آسایشگاهها تحت حمایت خاص قرار می گیرند .
ب ) عقب مانده های درمان پذیر :
این گروه كه اكثریت بسیار زیاد عقب مانده ها را تشكیل می دهند درجات متفاوتی از نارسائیها و ناهنجاریهای هوشی را دارا هستند . به كمك تدابیر پزشكی و روشهای تربیتی بهبود نسبی حاصل می شود . این افراد به دو دسته آموزش پذیر و تربیت پذیر تقسیم می شوند .
1 – گروه آموزش پذیر :
افرادی كه هوشبهر آنان بین 51 تا 70 است آموزش پذیر خوانده می شوند . این افراد از لحاظ دانستن لغات ضعیف اند و مفاهیم را خوب درك نمی كنند . آموزش كلامی ندارند و از لحاظ عاطفی واكنشهای لازم را بدست نمی آورند .تمركز دقت در آنها محدود است و برای یادگیری از خودشان انگیزه نشان نمی دهند ، كه شاید بعلت شكستهایی بوده كه در حین یادگیری با آن مواجه شده اند . در این گروه ممكن است افرادی پیدا شوند كه از لحاظ یادگیری در كارها عملی و غیر كلامی به حد متوسط كودكان عادی برسند ، مشروط بر اینكه در موسسات خاص و تحت نظارت مربیان كار آزموده فعالیت كنند .
گاهی شاهد هستیم كه تعداد زیادی از افراد آموزش پذیر در مدارس عادی و با كودكان معمولی كه خود موجب بروز اشكالاتی در تدریس و آموزش سایر دانش آموزان می شود به تحصیل مشغولند علت این نابسامانی یكی تعصب بیش از حد والدین است مبنی بر اینكه كودكشان در مدارس ویژه و با عقب ماندگان تحصیل نكنند و دیگر اینكه هزینه چنین موسساتی فوق العاده گران است و از عهده هر خانواده ای بر نمی آید .
تعداد زیادی از مربیان بر این عقیده اند كه كودكان آموزش پذیر نباید جدا از دیگر همسالان خودشان و در مدارس ویژه تحصیل كنند ولی عیب این روش در این است كه مدارس كشور ما واجد شرایط مطلوب برای این گونه كودكان نیست و چنین افرادی خیلی زود به كمبودهای خود پی می برند . همكلاسانشان آنها را به بازی نمی گیرند و تمسخر می كنند و معلمانشان هم بدلیل عدم پیشرفت توجهی به آنها نمی كنند و عقده حقارت هم به كمبودها و نارسائیهایشان اضافه می شود .
كودكان دیرآموز از هوشبهر بالاتری نسبت به گروههای دیگر برخوردارند بیشتر در مدارس عادی تحصیل می كنند و كمتر اتفاق می افتد كه به مدارس ویژه نیاز داشته باشند .
2 - گروه تربیت پذیر :
این گروه هوشبهری بین 50-26 دارند و چون توانائیهای تحصیلی آنها از یك كودك 7 ساله تجاوز نمی كند پس از لحاظ آموزشی در سطح پائینتری قرار گرفته اند و امكانات محدودتری دارند و در مورد این دسته هدف این است كه كودك بتواند از خود مراقبت كند و نیازهای اولیه خود مانند غذا خوردن ، لباس پوشیدن ، شانه كردن و … را رفع كند . گر چه پیشرفت آموزش در این كودكان مأیوس كننده است ولی برای این دسته كلاسهای ویژه ای در مدارس مخصوص تشكیل می دهند .
دو نوع آموزش برای كودكان تربیت پذیر در نظر گرفته می شود :
1 ) آموزش برنامه ای :
روشی است كه مطالب و قسمتهای مختلف برنامه از ساده به مشكل با نظم و ترتیب معینی تعیین شده اند كه گام به گام اجرا می شود .
2 ) آموزش آزاد و بدون درجه :
در این روش برای آموزش از نظر زمانی حدی وجود ندارد و كودك هر درسی را یاد گرفت به درس بعدی می پردازد . در این روش ، یادگیری به نحو مطلوبتری انجام می پذیرد .

ازدواج در میان نوجوانان مبتلا به نارسائیهای عاطفی و عقلی

از نظر سنتی ، ازدواج به عنوان سنگ زیر بنا در زندگی هر فرد شناخته شده است و كسانی كه نمی خواهند ازدواج كنند را معمولاً‌ بعنوان افرادی غیر كامل تلقی می كنند و افراد چه استثنایی و چه طبیعی در اوایل زندگی خود در جامعه ای كه در آن زندگی می كنند ازدواج را یك نهاد مهم در نظر می گیرند . موضوع ازدواج موضوع مهمی است و باید در برنامه های آموزشی كودكان استثنایی مورد توجه قرار گیرد . در غیر اینصورت كودك ممكن است بدون داشتن دركی از پیچیدگی و اهمیت تعهدات زناشویی به سن بلوغ برسد . علاوه بر این ممكن است انتظاراتی غیر واقعی از توانایی خود در یك رابطه زناشویی در سر بپروراند . از آنجا كه تعداد زیادی از كودكان مبتلا به پریشانی عاطفی به خانواده هایی از هم پاشیده تعلق دارند و از آن جا كه تعداد زیادی از كودكان عقب مانده ذهنی سالهای فراوانی از عمر خود را در مؤسسات پناهگاهی می گذرانند ، ممكن است چیزی درباره ارتباطهای روزانه بین زن و شوهر را ندانند. برخی از كودكان استثنایی ممكن است در نقش همانند سازی با همجنسان خود با اشكال مواجه شوند ( مثلاً پسر ممكن است رفتارهای جنس مؤنث و نه جنس مذكر را تقلید كند ) یا ممكن است بداند مذكر و یا مؤنث می باشد اما ممكن است در شناسایی شغل ، مسئولیتها ، علایق و سرگرمیهای كه از نظر سنتی برای جنسیت آنها مناسب تشخیص داده شده است با مشكلاتی روبرو گردد . تعدادی ممكن است چنین استدلال كنند كه ازدواج افراد عقب مانده ذهنی عملی غیر عاقلانه است اما مشاهده شده تعداد زیادی از عقب مانده های ذهنی توانسته اند در روابط زناشویی ، سعادت ، ثبات و رضایت شخصی داشته باشند . آنها به صورتی عاقلانه مشاهده كردند كه « محبت ورزیدن و دریافت آن » و نیز لذتهای جسمی مخصوص كسانی نست كه بالاتر از سطح هوشی معینی می باشند . ناتوانی در انجام وظایفی جز روابط ظاهری خصوصیت تفكیك ناپذیر افراد عقب مانده ذهنی نمی باشد و در برخی موارد ازدواج باعث افزایش قدرت اراده فرد برای كسب موفقیت شده بود ولی غالباً این همسران توانسته بودند بر ضعفهای فردی غلبه كنند . كمپتون عقیده دارد كه ازدواج افراد عقب مانده ذهنی باید از چهار زاویه مورد توجه قرار گیرد .
× از زاویه دید همسران عقب مانده
× از زاویه دید والدین
× از زاویه دید كودكی كه هنوز متولد نشده است
× از زوایه دید جامعه

فواید چنین ازدواجهایی

1- همراه بودن با فردی كه از توانایی عقلی مشابهی برخوردار است .
2- وسیعتر ساختن افقهای فردی از طریق معاشرت با فامیل و آشنایان همسر
3- نیازهای كمتر به سرپرستان
4- ارضای كامل نیازهای جنسی
5- امنیت و اعتماد شخصی
6- سهیم شدن در مسئولیتهایی كه در اداره خانه باید به اشتراك انجام شود .

زیانهای چنین ازدواجهایی

1- مسائل مشتركی كه ممكن است برای همسران طاقت فرسا باشد .
2- ارزیابی مداوم ثبات عاطفی كه فرد ممكن است فاقد آن باشد .
3- ضعفهای فردی ( اعم از عاطفی یا جسمی )
4- برای امرار معاش از چه محلی می توانند پول بدست آورند ؟
5- انجام كارهای منزل چگونه صورت گیرد ؟
6- اگر یكی از زوجین بیمار شود چه اتفاقی خواهد افتاد ؟
7- اگر زن باردار شود چه باید كرد ؟
8- چگونه می توان از بارداری جلوگیری كرد ؟
9- در صورت بارداری چگونه از فرزند نگهداری شود
تردیدی نیست كه نكته مهم در چنین ازدواجهایی این است كه از طرف خانواده ها و جامعه بطور كامل حمایت شود . ولی آیا واقعاً چنین ازدواجهایی عاقلانه است ؟ دیدگاهها درباره چنین ازدواجهایی چیست ؟ و آیا در صورت ازدواج بهترین روش همان نازا و عقیم كردن عقب ماندها نیست كه چنانچه در صدد كسبت چنین فوایدی هستیم حداقل بتوانیم كمی از مضراتش كم كنیم .

پیامهای بهداشتی

× آیا می دانید در انسان كمبود تغذیه باعث كمبود وزن بچه ، زایمان قبل از موعد و اختلال مغزی می شود .
× مننژیت ، مننگو ، آنفالیت ها شایعترین علل عقب ماندگی در بین عفونتهاست .
× امروزه با روشهای بسیار ساده و مخصوص بنام آمینومنتیزیس اختلالات كروموزمی تشخیص داده می شود .
× می دانید بسیاری از ناراحتیهای عصبی و روانی یا حتی عضوی اگر زودتر معالجه شوند با مخارج كم می شود از پیشرفت آنها جلوگیری كرد .
× اكثر عقب ماندگیها قابل پیشگیری هستند .
× والدین عزیز آیا می دانید هوش یك استعداد نسبت بلكه مجموعه استعدادهاست .
× بهترین راه جلوگیری از اتلاف سرمایه های اقتصادی و تباهی نیروی انسانی جلوگیری از بروز عقب ماندگیهاست .
× اكثر ناسازگاریهای كودكان زودگذر بوده و با رشد كودك اختلالات ساده رفتاری از بین می رود .
× آیا می دانید عوامل محیطی ( تربیتی فرهنگی – اجتماعی و … ) نقش مهمی در رشد هوش فرزندانیان بازی می كند .
× كمبودهای عاطفی مادر و پدر باعث اختلالات شخصیتی ، نارسائی هوشی و ناسازگاریهای اجتماعی می شود .
× تاثیر جدایی از مادر یا كمبودهای عاطفی فقط به دوران كودكی محدود نمی شود بلكه مراحل بعدی رشد را نیز در بر می گیرد .
× پدر و مادر عزیز به سلامت روانی و جسمانی كودك دلبندمان بیشتر بیندیشیم .
× پدران و مادرانی كه تحصیلات بهتری دارند یا بهتر تربیت شده اند می توانند محیط مساعدتری برای رشد كودك فراهم كنند .
× محیط با انگیزه های بیشتر استعدادهای ذاتی كودك را بهتر شكوفا می سازد.
× آیا می دانید با تعداد نفرات اعضای خانواده نیز در رشد هوش دخیل است .
× آیا می دانید تغذیه نامناسب مادر در دوران بارداری و شیردهی در رشد كودك اثر نامطلوب می گذارد .
× آیا می دانید با سوء تغذیه باعث نقصان تعداد و اندازه سلولهای مغزی ، آنزیم ، پروتئین در كودك می شود .
× مادر عزیز آیا می دانید با اصلاح تغذیه می توان آثار سوئ تغذیه داروی رشد مغزی كودكان به میزان زیاد كاهش داد .
× با جلوگیری از حاملگی در سنین بالا ( مثلاً‌ بعد از 40 سالگی ) از بیماریهای زمان بارداری جلوگیری كنید .
× كودكانی كه از نظر پیوندهای عاطفی با مادر یا اطرافیان دچار فقر شدید بوده اند اكثراً به اختلالات شخصیتی ، مبتلا می شوند .
× صبر و حوصله و مقاومت از شرایط ضروری و لازمه توفیق درمانی است .
× تا جایی كه ممكن است با كودك عقب مانده رفتاری مشابه كودك عادی داشته باشیم .
× اكثر عقب مانده ها حساس اند و از بی مهری یا تحقیر اطرافیان و كم استعدادی خود رنج می برند .
× تشویق و مراقبت و كمك به كودك عقب مانده استعداد خفته اشان را بیدار كرده و موجب پیشرفت آنها می شود .
× كودك را آزاد بگذارید تا خودش به تنهایی كارهایش را انجام دهد .
× راهنمایی و حمایت از طرف والدین ضروری و اساسی است .
× هرگز كودك عقب مانده را سرزنش یا احیاناً تنبیه نكنید .
× روان درمانی برای رفع اختلالات هیجانی و عاطفی والدین در رابطه با واقعیت مشكل فرزندشان لازم و ضروری است .
تربیت بدنی کودکان ویژه
درس تربیت‌بدنی این قابلیت را دارد که در کنار تعلیم حرکت، از طریق حرکت برای تعلیم موثر واقع شود.

در برنامه‌های درسی درهم تنیده، تربیت‌بدنی می‌تواند کمک موثری برای سایر دروس باشد.

بهانه‌ این مقاله کم‌توجهی معلمان به ساعات ورزش کودکان کم‌توان است. اگر چه افراد کم توان ذهنی در مقایسه با افراد معلول از استعداد کمتری برخوردار هستند ولی علاقه آنها نسبت به شرکت در فعالیت‌های ورزشی و یادگیری اگر بیش از افراد عادی نباشد، کمتر هم نیست. باید دانست که تربیت‌بدنی در آموزشگاه‌های کودکان کم‌توان ذهنی مفهوم بازی به شکل آزاد یا حکم ساعت تنفس بین 2 کلاس را ندارد.

 کلاس درس تربیت‌بدنی حکم آزمایشگاهی را دارد که طی آن، دانش‌آموز با وظیفه مهم فراگیری حرکت و یادگیری از طریق حرکت درگیر می شود. هدف اصلی این درس سرگرمی و شادی نیست. ممکن است هدف دانش‌آموز سرگرمی و شادی باشد ولی معلم نباید چنین هدفی داشته باشد.

شادی و تفریح و سرگرمی محصول فرعی یک برنامه خوب تربیت‌بدنی است. باید سعی کرد به این دانش‌آموزان با دیدی نگریست که توانایی‌های آنان در اجرای حرکات مورد توجه قرار گیرد، نه محدودیت‌هایشان. چنین تاکیدی بر جنبه‌های مثبت‌تر تا اندازه‌ای از زدن برچسب «ناتوان بودن» که غالباً باعث زیان رساندن به آنان می‌شود، می‌کاهد.

در برنامه‌های درسی تربیت‌بدنی در موقعیت‌های پرورشی ویژه، به افرادی که قادر نیستند از برنامه‌های ویژه پرورش بدن استفاده کنند، اسامی مختلفی داده شده است. در میان واژه‌های مورد استفاده کلمه‌های تربیت‌بدنی اصلاحی، تربیت‌بدنی تکاملی برای رشد و تربیت بدنی انطباقی (برای رشد و سازگاری و بهبودی) دیده می‌شود. منظور اصلی تمام این برنامه‌ها یکی است: رشد و پرورش سلامتی کلی، همراه با تاکیدی بر بهبود وضعیت بدن و شرایط کلی آن با توسل به فعالیت‌های حرکتی.

 تربیت‌بدنی اصلاحی عبارت است از برنامه‌هایی که با توسل به تمرین‌های خاص بر اصلاح، تغییر کارکرد، یا تغییر ساختمان بدن تاکید دارد. تربیت‌بدنی تکاملی برای رشد، بر پرورش توانایی‌های حرکت و آمادگی بدنی افراد که پایین‌تر از سطح مورد قبول هستند، تأکید می‌ورزد.

تربیت‌بدنی انطباقی عبارت است از برنامه‌ای که اهداف تربیت‌بدنی عادی را دنبال می‌کند، اما با تغییرهایی در آنها تلاش می‌کند نیازهای کودکان استثنایی، از جمله کودکان کم‌توان ذهنی را برآورد و در خور توانایی‌های آنان باشد. در اینجا لازم به یادآوری است که واژه انطباقی به طور اعم به صورت بسیار گسترده‌ای در تمام برنامه‌های دانش‌آموزان بیمار و ناتوان به کار می‌رود.

 اما بسیار مناسب است که به دلیل جلوگیری از بروز هرگونه ابهام، واژه انضباطی تنها در زمینه‌های محدود به کار رود. پس بجاست که از واژه تربیت‌بدنی ویژه، به دلیل آن که دربردارنده مفهوم کمک به دانش‌آموزان معلول (همچنین معلولین ذهنی) و رفع تمامی نیازهای آنان از طریق برنامه‌های ویژه تربیت بدنی است، استفاده شود.

 
 کودکان کم توان ذهنی وکتاب

کودکان کم توان ذهنی در ابعاد زندگی فردی و اجتماعی و فرهنگی معضلات گوناگونی دارند. آن ها از سایر گروه های ویژه، محرومتر و تنهاترند. کار برای کودک و نوجوان کم توان ذهنی، ترکیبی از عشق و شکیبایی را می طلبد. از سویی دیگر، برای کسانی که علاقمندند خدمتی برای کودک و نوجوان کم توان ذهنی انجام دهند، این عرصه ناشناخته است.

کودک و نوجوان کم توان ذهنی در جامعه رو به رشد ما هنوز برای بسیاری از مردم، ناآشنا باقی مانده است. حتی بسیاری از مردم ما، فکر می کنند که آن ها، چیزی نمی فهمند و یا اصلاً احساسی ندارند و با چنین تصویر ذهنی نادرستی، به این نتیجه می رسند که کار برای کودک کم توان ذهنی مخصوصاً در بعد فرهنگی، فایده ای ندارد. 
در کشورهای پیشرفته جهان از سال ۱۹۸۱ که از طرف یونسکو روز جهانی معلولان اعلام شد با توجه به پژوهش های انجام شده این نگرش مورد انتقاد قرار گرفت و در سراسر جهان توجه به نیازهای افراد کم توان ذهنی مطرح شد. امروز از طریق رسانه های همگانی درمی یابیم که چه کارهای مهمی در بعد زندگی فردی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی آن ها صورت پذیرفته است.                                           
در ایران، در سال های اخیر از طریق همایش ها، ارائه پژوهشه ا و مقاله ها و ایجاد انجمن های غیردولتی ویژه امور افراد کم توان دهنی، توجه بیشتری به نیازهای ویژه آنها شده است، که زمینه را برای کار و تلاش جهت رفع تبعیض حقوق اجتماعی ـ فرهنگی این از افراد فراهم ساخته است. توجه به نیازهای فرهنگی این افراد، حق فراموش شده ای است که در برآوردن آن، کار گروهی و حمایت های همه جانبه را می طلبد. و آن تهیه خوراک فرهنگی مناسب، برای این عزیزان است که بتواند پاسخگوی نیازهای روحی و فکری شان باشد.
یکی از این تولیدات فرهنگی، تهیه کتاب های ویژه و یا مناسب سازی کتاب های داستانی یا غیرداستانی برای افراد کم توان ذهنی است.


 

نام : جعفر

نام خانوادگی: شیخی زاویه

نام پدر: علی

محل تولد: روستای زاویه سنگ

تاریخ تولد: 01/08/1368

آدرس دقیق محل زندگی : استان اردبیل، شهرستان گرمی، بخش انگوت، روستای زاویه سنگ

شغل: معلم


HOME
E-Mail
:BAHAR20:


LinkDump

طـــراح قـــالــب
فروشگاه سریال های کره ای
بهترین سایت تفریحی
.::بروز ترین سایت تفریحی و دانلود::.
بهترین های تکنولوژی
SS501 FOREVER IRI.F.S
مزایده سایت های فروشی
مرژانو
*^*برترین پورتال تفریحی ایرانیان*^*
کلیک نکنی یه وقت
.:: اشکنان دانلود ::.
SANJESH 91
فارم فا
دانلود جدیدترین آهنگ ها
بهترین سایت تفریحی
*^*برترین پورتال تفریحی ایرانیان*^*
.::بروز ترین سایت تفریحی و دانلود::.
^پرتال تفریحی ایرانیان^
.::بروز ترین سایت تفریحی و دانلود::.
.::بروز ترین سایت تفریحی و دانلود::.
کلیک نکنی یه وقت
یه حرف اما راست
بهترین های تکنولوژی
SS501 FOREVER IRI.F.S
در آمد میلیونی پایسل
فرید دانلود
اکسین آدز
پنجره ای رو به کلاس من
پیچک
البرز دانلود
مجله اینترنتی گونش آنلاین
دانلود نرم افزار
فروشگاه اینترنتی
کارت شارژ
ثبت دامنه ی رایگان
آدمین
وبگذر
عکاس حرفه ای
جستجوگر yahoo
جستجوگرgoogle
مطالب علمی
آرشیو پیوندهای روزانه


Archives

هفته اول خرداد 1391 1

هفته چهارم فروردین 1391 1
هفته سوم فروردین 1391 1
هفته سوم شهریور 1390 1
هفته چهارم بهمن 1389 5
هفته سوم بهمن 1389 7
هفته دوم بهمن 1389 7
هفته اول بهمن 1389 6
هفته چهارم دی 1389 10
هفته سوم دی 1389 23
هفته دوم دی 1389 7
هفته اول دی 1389 17
هفته چهارم آذر 1389 1


Categories

معلم 6
کودکان استثنائی 1


Authors

جعفر شیخی زاویه 10



Links

عشقولانه
وب سایت یک دونه
تغذیه و سلامت
سکوت خاطره ها
کارشناسی گروههای آموزشی منطقه چهاردانگه
ریاضیات همان شاه كلید گشودن رازهای هستی
آموزش ابتدایی زیر بنای آموزش و پرورش
نانوشته های یک معلم پرورشی
تعلیم و تربیت در عصر امروز
مطالعات برنامه ی در سی
پنجره ای رو به کلاس من
گاهی یکی به جای همه
آموزش ابتدائی عمومی
مکمل کلاس ریاضی
دانش آموز اینده
معلم راهنما
بابا آب داد
ماه برگ
معلم نامه
تربیت برتر
فیزیکسرا
سی زان
تفکر زیبا
سپیده دم
مدیریت اموزشی
دفتر تمرین
اهدای کتاب
آموزش مشاوره و شیمی
صدای ریاضی
اندیشه معلم
عشق معلمی
ادب دان
حضرت امام(ره)
کودکان استثنائی
آموزگار
عاشق
معلم
لینک همه ی معلمان
تعلیم و تربیت ابتدایی
معلم
یادداشتهای یک معلم
فرآیند
مهارتهای خرفه ای معلم
بهانه
معلم
» دیکشنری آنلاین(انگلیسی به فارسی) و (فارسی به انگلیسی)
میثاق
روشهای نوین تربیت و تدریس
معلمی
وبلاگ تخصصی علوم تجربی
چشمک
تحولات حسابداری در ایران
بهاریست
مدرسه ی ما
غم قطره
رادیو معلم
مطالب علمی
به جرم عشق
یاصاحب الزمان
هجوم سایه ها
غیر ممکن است
داستانهای سیاه
من به وزن کلمات
پرنده های بی بال
آپلود فایل و عکس
عشق هرگز نمی میرد
آخرین نسخه ی یک مرد
سایت رسمی سریال مختارنامه
دل خوشیم که رهبرمان از تبار بسیجیان است
بهار بیست
قالب های فوق جدید



کل بازدید :

بازدید امروز :

بازدید دیروز :

بازدید این ماه :

بازدید ماه قبل :

تعداد نویسندگان :

تعداد کل پست ها :

آخرین بازدید :

آخرین بروز رسانی :





Design by : Bahar-20




جان سخت